Rolniczy handel detaliczny (RHD) to forma sprzedaży, w której producent rolny sprzedaje własne produkty bezpośrednio konsumentom lub do zakładów prowadzących handel detaliczny z przeznaczeniem dla konsumenta finalnego. Zasady RHD w Polsce reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie maksymalnej ilości żywności zbywanej w ramach RHD.
Kto może prowadzić RHD
RHD mogą prowadzić rolnicy, czyli osoby fizyczne prowadzące działalność rolniczą. Działalność nie wymaga rejestracji jako przedsiębiorstwo, jednak konieczne jest zgłoszenie do właściwego organu inspekcji (Sanepid lub Inspekcja Weterynaryjna) w zależności od rodzaju oferowanych produktów.
Sprzedaż odbywa się na rzecz:
- Konsumentów finalnych — w miejscu produkcji, na targowiskach, w trakcie festynów i targów lokalnych
- Zakładów prowadzących handel detaliczny z przeznaczeniem dla konsumenta finalnego (sklepy, restauracje) — na obszarze danego województwa lub województw sąsiednich
Produkty objęte RHD
W ramach rolniczego handlu detalicznego można sprzedawać żywność wyprodukowaną lub przetworzoną z surowców pochodzących w całości z własnego gospodarstwa rolnego. Dotyczy to m.in.:
| Kategoria | Przykłady produktów |
|---|---|
| Produkty roślinne nieprzetworzone | Warzywa, owoce, zboże, ziemniaki |
| Produkty roślinne przetworzone | Dżemy, soki, przetwory warzywne, mąka, chleb |
| Produkty zwierzęce nieprzetworzone | Jaja, miód, mleko surowe (z ograniczeniami) |
| Produkty zwierzęce przetworzone | Sery, masło, wędliny, dania gotowe z mięsa |
Produkty muszą pochodzić w całości z własnego gospodarstwa. Nie wolno przerabiać surowców zakupionych od innych podmiotów i sprzedawać ich w ramach RHD.
Wymogi formalne i sanitarne
Rolnik prowadzący RHD zobowiązany jest do:
- Zgłoszenia działalności do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej (produkty pochodzenia roślinnego i przetworzone) lub Powiatowego Lekarza Weterynarii (produkty pochodzenia zwierzęcego)
- Prowadzenia uproszczonej dokumentacji produkcji i sprzedaży
- Stosowania odpowiednich warunków przechowywania i transportu żywności
- Oznakowania produktów zgodnie z przepisami o informowaniu konsumentów
Limity przychodów
Przepisy podatkowe przewidują zwolnienie przychodów z RHD z podatku dochodowego do określonego progu rocznego, pod warunkiem że produkty nie są przetworzone w sposób przemysłowy. Aktualny limit oraz szczegółowe warunki zwolnienia określają przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych — ich treść aktualna na bieżący rok podatkowy dostępna jest w systemie ISAP (isap.sejm.gov.pl).
Różnica między RHD a MOL
Przed wprowadzeniem RHD funkcjonowała forma sprzedaży bezpośredniej określana jako MOL (Marginal, Local, Restricted) — dotycząca wyłącznie produktów zwierzęcych i opartą na regulacjach weterynaryjnych Unii Europejskiej. RHD jest szerszą formą, która objęła również produkty roślinne i przetworzone, zachowując jednocześnie możliwość korzystania z uproszczonych wymagań higienicznych w przypadku małej skali produkcji.
Gdzie szukać aktualnych informacji
Szczegółowe wytyczne i aktualne wzory dokumentów dostępne są na stronach:
- Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi — regulacje RHD
- Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) — dopłaty i wsparcie dla rolników
- Główny Inspektorat Sanitarny — wymogi sanitarne
